De Organization of the Petroleum Exporting Countries (OPEC) werd in 1960 opgericht met één doel: de macht over de olieproductie terugpakken van de westerse oliemaatschappijen (de 'Seven Sisters'). Het kartel werd wereldberoemd – en berucht – tijdens de oliecrisis van 1973, toen ze de kraan dichtdraaiden en de westerse economieën lamlegden.
Binnen dit kartel zijn echter niet alle stemmen gelijk. Er is één onbetwiste leider: Saoedi-Arabië. De reden hiervoor is hun rol als 'Swing Producer'. De Saoedi-Arabië olieproductie is uniek omdat het koninkrijk als enige land ter wereld een enorme reservecapaciteit heeft die ze binnen enkele weken kunnen inschakelen of uitschakelen.
Andere landen produceren altijd op hun maximum om hun staatsbegroting te dichten. Saoedi-Arabië kan het zich veroorloven om miljoenen vaten niet op te pompen om de prijs hoog te houden, of de markt juist te overspoelen om concurrenten weg te vagen. Wie de reservecapaciteit heeft, heeft de macht.
Tot 2010 was de dominantie van OPEC onaantastbaar. Toen veranderde de technologie. Door 'fracking' (hydraulisch kraken) wisten Amerikaanse bedrijven olie uit steenlagen te winnen die eerder onbereikbaar waren. Binnen enkele jaren veranderde de VS van de grootste importeur in de grootste olieproducent ter wereld.
Dit was een nachtmerrie voor het kartel. Elke keer als de OPEC de productie verlaagde om de prijs te stutten, pompten de Amerikanen vrolijk meer op en pikten marktaandeel in. De invloed OPEC olieprijs nam af.
Uit noodzaak zocht het kartel in 2016 toenadering tot andere olielanden, met name Rusland. Zo ontstond 'OPEC+'. Het is een verstandshuwelijk: ze vertrouwen elkaar amper, maar ze hebben elkaar nodig om een vuist te kunnen maken tegen de Amerikaanse productie.
Voor beleggers zijn de halfjaarlijkse vergaderingen in Wenen momenten van hoge spanning. De besluiten die hier vallen, hebben een directer effect op geopolitiek en beurs dan bijna elk ander evenement.
Het mechanisme is simpel:
Quota verlagen: OPEC+ besluit minder op te pompen. Het kunstmatige tekort drijft de prijs omhoog. Aandelen van Shell, BP en ExxonMobil stijgen vaak direct.
Quota verhogen (of ruzie): Als de leden het niet eens worden (zoals in maart 2020 tussen Rusland en de Saoedi's), kan de kraan volledig open gaan. De prijs stort in, en uw energie-aandelen duiken in het rood.
Het risico voor de belegger is dat deze besluiten vaak onverwacht zijn. Een tweet van een minister of een gerucht uit een achterkamertje kan de olieprijs in minuten met 5% laten schommelen.
De conclusie voor uw strategie is helder: de oliemarkt wordt gemanipuleerd. Dit is geen reden om weg te blijven, maar wel een reden om de sector cyclisch te benaderen. Olie-aandelen zijn zelden geschikt om 'voor eeuwig' vast te houden en te vergeten.
U koopt ze wanneer de prijs laag is en het pessimisme heerst (vaak wanneer OPEC+ ruzie maakt of de vraag tegenvalt). U verkoopt ze – of roomt de winst af – wanneer de prijzen hoog zijn en iedereen euforisch is over het dividend. De macht in Wenen zorgt voor volatiliteit, en volatiliteit is waar de slimme belegger zijn winst haalt. Begrijp dat u als aandeelhouder van een energiereus meelift op de besluiten van een kartel dat puur uit eigenbelang handelt.
