De grondstoffenmarkt is breed en divers. Om succesvol te investeren is het noodzakelijk om onderscheid te maken tussen de verschillende types. Niet elke grondstof reageert namelijk hetzelfde op economische ontwikkelingen. We verdelen ze grofweg in twee categorieën:
Hieronder vallen goud, zilver en in mindere mate platina en palladium. Deze metalen worden vooral gezien als ‘store of value’ (waardeopslag). Ze hebben geen tegenpartijrisico en kunnen niet onbeperkt worden bijgedrukt. Wanneer het vertrouwen in fiat-valuta (zoals de euro of dollar) daalt, vluchten beleggers vaak naar edelmetalen.
Denk hierbij aan olie, aardgas, koper, zink en lithium. In tegenstelling tot goud, zijn deze grondstoffen sterk afhankelijk van economische groei. Draait de wereldwijde industrie op volle toeren? Dan stijgt de vraag naar energie en beleggen in olie of koper wordt profijtelijk. Stagneert de economie, dan zakt de prijs van deze grondstoffen vaak in, omdat de fabrieken minder nodig hebben.
Goud neemt een unieke plaats in binnen de financiële wereld. Het is het enige financiële actief dat niet iemands anders schuld is. In tijden van crisis, oorlog of hoge inflatie fungeert goud als een verzekering voor uw vermogen. De goudprijs beweegt vaak onafhankelijk van de beurs, wat zorgt voor de gewenste spreiding.
Voor de Nederlandse belegger is er een belangrijk fiscaal detail bij de fysieke aanschaf. De overheid ziet fysiek goud (in de vorm van baren en munten die als beleggingsgoud kwalificeren) als een financieel instrument. Hierdoor is de aankoop van goud vrijgesteld van btw. U betaalt dus enkel de goudprijs plus een kleine premie voor de productiekosten.
Bij zilver ligt dit anders. Zilverbaren worden gezien als industrieel product. Hierdoor betaalt u 21% btw over de aankoopwaarde. Omdat u bij verkoop deze btw niet terugkrijgt, start u direct met een forse achterstand. Wilt u toch investeren in fysiek zilver? Dan zijn zilveren munten (zoals de Maple Leaf of Philharmoniker) de slimste route. Deze vallen onder de zogeheten margeregeling. De handelaar draagt enkel btw af over zijn winstmarge, niet over de volledige waarde van de munt. Dit maakt de zilverprijs voor particulieren veel gunstiger bij munten dan bij baren.
Waar goud floreert bij angst, floreert energie bij optimisme en productie. Beleggen in olie en gas is echter complexer dan het kopen van een munt. De prijs van olie wordt bepaald door het spel van vraag en aanbod, en sterk beïnvloed door het kartel OPEC.
Omdat olie en gas lastig op te slaan zijn voor particulieren, verloopt beleggen hierin vrijwel altijd via financiële contracten of aandelen. Het is een cyclische markt: na een periode van hoge prijzen wordt er veel geïnvesteerd in nieuwe boringen, wat leidt tot een overaanbod en prijsdalingen. Deze cyclus herhaalt zich continu. Beleggers in deze sector moeten bestand zijn tegen flinke schommelingen.
Er zijn drie hoofdwegen om positie te kiezen in deze sector, elk met eigen voor- en nadelen.
Dit geldt voornamelijk voor goud kopen en zilver. Het voordeel is dat u daadwerkelijk eigenaar bent en geen afhankelijkheid heeft van een bank of broker. U heeft het bezit letterlijk in eigen hand (of in een kluis). Het nadeel is de opslag en verzekering; dit brengt kosten met zich mee. Voor olie of koper is fysiek bezit voor particulieren praktisch onmogelijk.
Voor grondstoffen waar fysieke opslag lastig is, of voor wie snel wil handelen, zijn er Exchange Traded Commodities (ETC’s). Dit lijkt op een ETF (indextracker), maar is juridisch anders gestructureerd. Met ETC beleggen volgt u de prijs van een grondstof (bijvoorbeeld de olieprijs of goudprijs) één-op-één. Let wel op de kosten en de structuur: sommige ETC’s gebruiken ‘futures’ (termijncontracten), waardoor het rendement op lange termijn kan afwijken van de spotprijs van de grondstof.
U kunt ook beleggen in de bedrijven die de grondstoffen uit de grond halen. Denk aan mijnbouwaandelen zoals Barrick Gold of energiereuzen zoals Shell. Het grote voordeel hiervan is dat deze bedrijven dividend kunnen uitkeren. Een klomp goud betaalt geen rente, maar een goed draaiende goudmijn keert winst uit aan aandeelhouders. Het risico is wel dat u ook bedrijfsrisico loopt: een overstroming in een mijn, slecht management of politieke onteigening kan de koers van het aandeel drukken, zelfs als de grondstofprijs stijgt.
Hoewel grondstoffen bescherming kunnen bieden, zijn ze niet zonder risico. Een belangrijk nadeel van fysieke grondstoffen is het gebrek aan kasstroom. U ontvangt geen dividend en geen rente. Uw rendement moet volledig komen uit prijsstijging.
Daarnaast is de volatiliteit vaak hoog. Grondstoffenprijzen kunnen extreem schommelen door weersomstandigheden (oogsten), politieke besluiten of onverwachte economische krimp. Tijdens de coronacrisis werd de olieprijs zelfs even negatief. Een "buy and hold" strategie werkt bij cyclische grondstoffen vaak minder goed dan bij brede aandelenindices; timing speelt een grotere rol.
Gezien de volatiliteit en het gebrek aan dividend, adviseren experts zelden om een groot deel van het vermogen in grondstoffen te stoppen. Een allocatie van 5% tot 10% van de totale portefeuille wordt vaak genoemd als een gezonde balans. Dit percentage is voldoende om de dempende werking op de portefeuille te merken bij inflatie, zonder dat een prijsdaling in grondstoffen uw volledige rendement om zeep helpt.
Goud wordt historisch gezien niet gekocht voor een hoog rendement, maar voor koopkrachtbehoud. Een ounce goud kocht in het Romeinse Rijk een goed toga-kostuum, en koopt vandaag de dag een goed maatpak. Het beschermt uw koopkracht over zeer lange periodes tegen inflatie, maar presteert vaak minder goed dan aandelen in tijden van economische voorspoed.
Koop altijd bij gerenommeerde handelaren die aangesloten zijn bij de AFM-vergunninghouders of erkende keurmerken hebben. In Nederland zijn er diverse betrouwbare partijen waar u zowel online als aan het loket terecht kunt. Vermijd marktplaatsen of particuliere verkopers als u zelf geen expert bent in het herkennen van echtheid.
Vaak wordt bitcoin het 'digitale goud' genoemd. De overeenkomst is de schaarste. Het grote verschil is de historie en tastbaarheid. Goud heeft een trackrecord van 5000 jaar als waardeopslag. Bitcoin is een jonge technologie met een enorm potentieel, maar ook met een veel hogere volatiliteit. Goud is een defensieve belegging (behoud), bitcoin is een offensieve belegging (groei/speculatie).
De markt voor grondstoffen en edelmetalen is continu in beweging. Wilt u dieper duiken in de materie? Op Nedkoers.nl vindt u actuele analyses van de goud- en zilverprijs, beoordelingen van brokers voor ETC's en reviews van aanbieders van edelmetalen. Zorg dat u goed geïnformeerd bent voordat u een deel van uw vermogen omzet in harde assets.
