Wie het nieuws volgt, ziet vaak twee verschillende olieprijzen voorbijkomen. Om de markt te begrijpen is het noodzakelijk het verschil te kennen tussen deze twee benchmarks. Olie is namelijk geen uniform product; de kwaliteit en locatie bepalen de prijs.
Dit is de belangrijkste graadmeter voor de wereldhandel. Oorspronkelijk verwees dit naar olie uit het Brent-veld in de Noordzee. Tegenwoordig omvat het een breder mandje van olievelden in de Noordzee. Omdat deze locaties op zee liggen, is de olie makkelijk per schip te vervoeren naar alle uithoeken van de wereld. De prijs van Brent olie dicteert de prijs voor ongeveer twee derde van de wereldwijde oliehandel, waaronder de olie die wij in Europa gebruiken.
Dit is de Amerikaanse standaard. WTI wordt gewonnen op het vasteland van de Verenigde Staten (voornamelijk Texas). Deze olie is lichter en 'zoeter' (minder zwavel) dan Brent, wat het makkelijker maakt om te raffineren tot benzine. Omdat WTI via pijpleidingen wordt vervoerd en het opslagpunt in Cushing, Oklahoma, soms fysieke beperkingen kent, kan de prijs van WTI olie afwijken van Brent. Doorgaans bewegen ze in dezelfde richting, maar geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten hebben vaak meer invloed op Brent, terwijl Amerikaanse voorraadcijfers meer impact hebben op WTI.
Waar de oliemarkt wereldwijd geïntegreerd is, is de gasmarkt veel lokaler. Gas is lastiger te transporteren dan olie; het moet door pijpleidingen of vloeibaar gemaakt worden (LNG) voor transport per schip. Hierdoor kunnen de gasprijzen in de VS, Azië en Europa enorm van elkaar verschillen.
Voor beleggers in Nederland en Europa is de TTF (Title Transfer Facility) de leidende graadmeter. Dit is de virtuele handelsplaats voor aardgas in Nederland. Wat op de TTF gebeurt, bepaalt in grote lijnen de gasprijs voor het hele Europese continent. Vanwege de afhankelijkheid van import (zeker na het wegvallen van Russisch pijpleidinggas) is de gasprijs volatieler dan de olieprijs. Een strenge winter of een storing bij een Noorse exporteur kan de prijs op de TTF in enkele uren procenten doen stijgen.
De prijs van olie en gas wordt uiteindelijk bepaald door vraag en aanbod. Aan de aanbodkant is er één machtsblok dat u moet kennen: de OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries). Dit kartel, aangevoerd door Saoedi-Arabië, komt regelmatig bijeen om productiequota vast te stellen.
Het doel van de OPEC is simpel: de olieprijs op een voor hen gunstig niveau houden. Is de prijs te laag? Dan draaien ze de kraan dicht om schaarste te creëren. Is de prijs te hoog (wat de vraag kan vernietigen of concurrentie aanwakkert)? Dan pompen ze meer op. Naast de OPEC speelt geopolitiek een grote rol. Energie is macht. Conflicten in productieregio's of sancties tegen grote exporteurs zorgen direct voor een risicopremie op de prijs, nog voordat er daadwerkelijk een vat minder geproduceerd is.
Als belegger zijn er grofweg drie manieren om te profiteren van ontwikkelingen in de energiesector.
De meest populaire methode is het kopen van aandelen van de 'Supermajors', zoals Shell, BP, ExxonMobil, TotalEnergies en Chevron. U belegt dan niet direct in de grondstof, maar in een bedrijf dat olie en gas wint, verwerkt en verkoopt.
Voordeel: Deze bedrijven genereren enorme kasstromen en staan bekend om hun hoge dividend rendement. Voor inkomensbeleggers zijn dit basisstenen in de portefeuille.
Nadeel: U loopt bedrijfsrisico en bent afhankelijk van het management. Ook reageren deze aandelen soms vertraagd op de olieprijs.
Actieve handelaren die willen speculeren op de dagelijkse beweging van de olieprijs gebruiken vaak futures of CFD's (Contract for Difference). Hiermee koopt u de olie niet fysiek, maar sluit u een contract af over de prijsontwikkeling. Dit is risicovol en puur bedoeld voor de korte termijn.
Een tussenweg is de Exchange Traded Commodity (ETC). Dit zijn trackers die de prijs van bijvoorbeeld een vat Brent of een mandje energie aandelen volgen. Let op de beheerkosten en de structuur van het fonds; sommige ETC's hebben last van 'rolverliezen' bij het doorrollen van termijncontracten.
Het is onmogelijk om over fossiele brandstoffen te schrijven zonder de energietransitie te benoemen. De wereld beweegt weg van olie en gas richting hernieuwbare bronnen. Dit brengt een lange termijn risico met zich mee: 'Stranded Assets'. Dit zijn olievoorraden die nog in de grond zitten, maar in de toekomst wellicht nooit opgepompt mogen worden of waar geen vraag meer naar is.
Toch biedt dit ook kansen. Omdat overheden en aandeelhouders aandringen op vergroening, investeren westerse oliemaatschappijen minder in nieuwe olievelden. De vraag naar olie daalt echter nog niet of nauwelijks. Het gevolg is een mogelijke aanbodtekort in de komende jaren. Oliebedrijven melken hun bestaande velden uit en keren de winst uit aan aandeelhouders in plaats van te investeren in dure nieuwe boringen. Dit maakt de sector momenteel tot een "cash cow".
Waarom houden zoveel beleggers vast aan hun posities in cyclische aandelen zoals Shell of Exxon? De belangrijkste reden is inflatiebescherming. Energieprijzen zijn een grote component van inflatie. Als energie duurder wordt, stijgt de inflatie. De meeste aandelen (zoals tech of retail) hebben last van hogere energiekosten. Energiebedrijven profiteren juist. Door energie aandelen in de portefeuille te hebben, creëert u een natuurlijke hedge: de hogere kosten in uw dagelijks leven worden deels gecompenseerd door hogere dividenden uit uw beleggingen.
Grote energiebedrijven transformeren langzaam naar brede energie-aanbieders. Ze investeren miljarden in waterstof, windparken op zee en laadpalen-netwerken. Een Shell aandeel koopt u tegenwoordig niet alleen meer voor de olie, maar als inzet op een bedrijf dat de transitie probeert te managen terwijl de inkomsten uit fossiel de groene investeringen financieren.
De olieprijs is slechts een deel van de prijs aan de pomp. In Nederland bestaat het grootste deel van de literprijs uit accijnzen en btw. Daarnaast zijn er kosten voor raffinage (het maken van benzine uit ruwe olie), transport en de marge van de pomphouder. Hierdoor kan olie goedkoper worden terwijl benzine duur blijft.
Dit is een persoonlijke afweging. Sommige beleggers sluiten fossiele brandstoffen uit (ESG-beleggen). Anderen stellen dat zolang de wereldwijde economie draait op olie en gas, het financieel verstandig is om in deze vraag te voorzien. Bovendien beargumenteren zij dat westerse energiebedrijven schoner produceren dan staatsbedrijven in minder gereguleerde landen.
De sector Olie & Gas blijft, ondanks de klimaatambities, een fundament onder de huidige wereldeconomie. Voor de belegger biedt beleggen in grondstoffen binnen dit segment kansen op diversificatie en inkomen. Het vereist echter wel een oog voor geopolitieke verhoudingen en begrip van de cyclische aard van de markt. Op Nedkoers.nl vindt u diepgaande analyses actuele updates over de grondstoffenprijzen & energie-aandelen.
