Om de PFOF betekenis te begrijpen, moet je weten wat er gebeurt op het moment dat je op de koopknop drukt. Bij een traditionele broker gaat jouw order direct naar de openbare beurs (zoals Euronext of NYSE). Daar wordt jouw order gekoppeld aan de beste beschikbare marktprijs.
Bij veel 'gratis' brokers werkt dit anders. Jouw order wordt niet naar de beurs gestuurd, maar verkocht aan een derde partij: een zogenaamde market maker of flitshandelaar. Deze partij betaalt de broker een vergoeding om jouw order te mogen uitvoeren. Dit mechanisme heet Payment for Order Flow.
Waarom zou een handelaar betalen voor jouw order? Omdat ze weten dat particuliere beleggers vaak 'dom' geld zijn (in de ogen van de markt). Ze kunnen aan jouw order verdienen door gebruik te maken van het verschil tussen de koop- en verkoopprijs.
Hier komt de term spread kosten om de hoek kijken. De spread is het verschil tussen de prijs waartegen je een aandeel kunt kopen (laatkoers) en de prijs waartegen je het kunt verkopen (biedkoers).
Stel, het aandeel Apple noteert op de openbare beurs:
Bied: $150,00
Laat: $150,02
De spread is hier slechts 2 cent.
Een market maker die jouw order koopt via PFOF, kan besluiten om jou een iets slechtere prijs te geven die nog steeds binnen de juridische marges valt, of simpelweg minder moeite doet om de allerbeste prijs te vinden.
Bij de 'gratis' broker betaal je wellicht:
Jouw koopprijs: $150,05
Je betaalt dus 3 cent meer per aandeel dan op de openbare markt. Dat lijkt verwaarloosbaar. Maar als je 100 aandelen koopt, is dat $3,00. Dat is vaak meer dan de transactiekosten die je bij een prijsvechter als DEGIRO of een grootbank zou betalen. Je 'gratis' transactie heeft je stiekem geld gekost, zonder dat je het op je afschrift ziet.
Het is belangrijk om te weten dat Payment for Order Flow in Nederland verboden is voor Nederlandse brokers. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) stelt dat een broker altijd moet zorgen voor 'Best Execution': de beste prijs voor de klant. PFOF creëert een belangenconflict: de broker stuurt je order naar de partij die het meeste betaalt, niet naar de partij die jou de beste koers geeft.
Daarom zie je dit Trade Republic verdienmodel (en dat van andere buitenlandse neobrokers) vaak bij partijen die opereren vanuit Duitsland of Cyprus. Zij mogen onder hun lokale toezichthouder wel gebruikmaken van PFOF en bieden hun diensten vervolgens via een Europees paspoort in Nederland aan. Een Nederlandse broker zoals Saxo Bank of DEGIRO mag dit niet en rekent daarom transparante transactiekosten.
De nadelen van een gratis broker worden pas duidelijk als je de balans opmaakt over een langere periode. Verborgen kosten bij beleggen zijn verraderlijk omdat ze niet op je jaaropgave staan als 'gemaakte kosten'. Ze zitten verwerkt in een iets hogere aankoopprijs en een iets lagere verkoopprijs. Je rendement is simpelweg lager dan dat van de markt.
Voor een beginnende belegger die maandelijks €50 inlegt, kan een gratis broker prima zijn. De spread-kosten wegen dan wellicht niet op tegen vaste transactiekosten van €2 of €3. Maar zodra je portefeuille groeit en je orders groter worden, wordt 'gratis' al snel de duurste optie.
Laat je niet verblinden door marketingkreten. Transparantie is in de financiële wereld altijd te verkiezen boven een black box. Vraag jezelf af: wil ik een vaste, eerlijke prijs betalen voor de dienstverlening van mijn broker, of wil ik dat mijn broker mijn orders doorverkoopt aan de hoogste bieder? In veel gevallen blijkt dat het betalen van een kleine, directe commissie onder aan de streep zorgt voor een betere vulkoers en dus een hoger netto rendement.
