Veel mensen denken dat je een loterij moet winnen of een topinkomen moet hebben om financieel onafhankelijk worden mogelijk te maken. Dat is een misvatting. Je vermogen om vrij te worden hangt niet af van hoeveel je verdient, maar van hoeveel je overhoudt.
Het draait allemaal om je savings rate (spaarquote): het percentage van je netto-inkomen dat je niet uitgeeft, maar investeert. Iemand die €5.000 verdient en €5.000 uitgeeft, wordt nooit vrij. Iemand die €2.500 verdient en €1.000 belegt, bouwt aan een uitweg.
De basisregel die in de FIRE-community wordt gehanteerd is de 'Regel van 25'. Deze stelt dat je financieel onafhankelijk bent zodra je belegd vermogen 25 keer je jaarlijkse uitgaven bedraagt. Heb je €30.000 per jaar nodig om van te leven? Dan is je streefbedrag €750.000. Zodra dat bedrag in breed gespreide beleggingen (zoals een wereldwijde ETF) zit, zou je in theorie nooit meer hoeven werken.
De theorie achter de Regel van 25 is de beroemde 4% regel. Deze regel komt uit een Amerikaanse studie (de Trinity Study) en stelt dat je elk jaar 4% van je totale vermogen kunt opnemen om van te leven, gecorrigeerd voor inflatie, zonder dat je geld opraakt gedurende 30 jaar.
Hier moeten we echter een Nederlandse realiteitscheck doen. Amerikaanse blogs vergeten vaak onze specifieke situatie. In Nederland hebben we te maken met box 3, de belasting op vermogen. De fiscus roomt elk jaar een deel van je rendement af via de vermogensrendementsheffing. Daarnaast hebben we te maken met inflatie die je koopkracht aantast.
Als je 7% rendement maakt op de beurs, er 2% afgaat aan inflatie en (afhankelijk van je vermogen) 1% tot 2% naar de belastingdienst gaat, blijft er weinig over. De 4% regel is in Nederland daarom vaak te optimistisch. Een veilige onttrekkingspercentage ligt hier waarschijnlijk eerder rond de 3% of 3,5%. Reken je dus niet rijk met Amerikaanse modellen; houd rekening met de Nederlandse fiscale realiteit.
Niet iedereen wil als een kluizenaar leven om zo snel mogelijk te stoppen. Gelukkig zijn er variaties die passen bij verschillende levensstijlen:
Lean FIRE: Je leeft minimalistisch en houdt je uitgaven extreem laag. Hierdoor heb je een kleiner vermogen nodig en ben je snel vrij. Dit vergt wel een grote aanpassing in levensstandaard.
Fat FIRE: Je wilt je huidige luxe levensstijl behouden of zelfs uitbreiden. Dit vereist een groot vermogen en dus een hoog inkomen of een zeer lange adem.
Barista FIRE: Je spaart genoeg vermogen om de basislasten te dekken, maar je blijft parttime werken voor de extra's ("leuke dingen") en sociale contacten. Dit is vaak een haalbaarder doel dan volledig stoppen.
Coast FIRE: Je legt op jonge leeftijd agressief in. Zodra je 'potje' groot genoeg is om door rente-op-rente te groeien tot een volledig pensioen op je 67e, stop je met inleggen. Je hoeft dan alleen nog maar te werken om je huidige lasten te dekken, wat vaak betekent dat je minder kunt gaan werken.
Een groot voordeel van het Nederlandse stelsel is dat we een vangnet hebben. In tegenstelling tot Amerikanen hoeft je eigen FIRE-pot niet altijd tot aan je dood mee te gaan. Je hebt hem vaak alleen nodig als 'overbrugging' tot je AOW leeftijd en je werkgeverspensioen ingaan.
Zodra de staat en je pensioenfonds gaan uitkeren, dalen je onttrekkingen uit je eigen vermogen drastisch. Dit betekent dat je in de jaren vóór je pensioen wellicht meer dan die veilige 3,5% kunt onttrekken, omdat het vermogen mag slinken (het zogeheten interen). Vergeet ook niet je jaarruimte te benutten; dit is een fiscaalvriendelijke manier om pensioen op te bouwen, al staat dit geld wel vast tot je pensioenleeftijd.
Om je doelen te bereiken, moet je de kloof tussen inkomsten en uitgaven vergroten. Dit kan aan twee kanten:
Besparen: Kijk kritisch naar je vaste lasten. Heb je die dure auto echt nodig of geeft een fiets ook vrijheid? Abonnementen, verzekeringen en energiekosten zijn vaak makkelijke posten om te winnen. Het gaat hierbij om bewust consumeren, niet om gierig zijn.
Verdienen: Er zit een limiet aan hoeveel je kunt besparen, maar geen limiet aan hoeveel je kunt verdienen. Investeer in je eigen kennis, onderhandel over je salaris of start een 'side-hustle' voor extra passief inkomen. Elke extra euro die je verdient en niet uitgeeft, koopt een stukje toekomst.
De kern van FIRE is een mindset-shift. De maatschappij is ingericht op consumptie: werken om spullen te kopen die je even gelukkig maken, om vervolgens weer harder te werken. FIRE draait dit om. Je stopt met het kopen van spullen die geen waarde toevoegen en begint met het kopen van tijd.
Vraag jezelf bij elke grote aankoop af: "Hoeveel uur moet ik hiervoor werken?" Is die nieuwe telefoon echt twee weken van je leven waard? Door uitgaven te zien in termen van gewerkte uren, maak je bewustere keuzes. Het doel is een rijk leven, niet een huis vol spullen.
Hoeveel geld heb ik nodig voor FIRE?
Dat hangt volledig af van je uitgavenpatroon. Geef je €2.000 per maand uit, dan heb je (uitgaande van de voorzichtige regel van 30x maanduitgaven) ongeveer €720.000 nodig. Geef je €4.000 uit, dan heb je het dubbele nodig. Je uitgaven verlagen is dus effectiever dan je inkomen verhogen.
Is FIRE ook mogelijk met een modaal inkomen?
Ja, maar het vereist discipline en tijd. Je zult keuzes moeten maken die afwijken van de norm (kleiner wonen, geen nieuwe auto). Met een modaal inkomen duurt het langer, maar Barista FIRE is voor velen zeker haalbaar.
Wat doe je als de beurs crasht vlak voor je pensioen?
Dit heet het sequence of returns risk. Als de beurs crasht net als je stopt met werken, moet je interen op een krimpende pot. Dit vang je op door een 'cash buffer' van 1 of 2 jaar aan uitgaven aan te houden, zodat je geen aandelen hoeft te verkopen tijdens een dip.
Je hoeft niet te streven naar volledig stoppen met werken om de vruchten van deze levensstijl te plukken. Het hebben van een financiële buffer – in het Engels ook wel "F*ck You Money" genoemd – geeft je nu al rust. Het stelt je in staat om nee te zeggen tegen een toxische baas, om parttime te gaan werken of om een sabbatical te nemen. Gebruik onze rekentools om je huidige situatie in kaart te brengen en zet vandaag de eerste stap naar regie over je eigen leven.
