Lifestyle inflation is het proces waarbij je uitgavenpatroon naadloos meegroeit met je inkomsten. Als student was je dolgelukkig met een tweedehands fiets en pasta met rode saus. Nu je werkt, is die fiets vervangen door een private lease auto en de pasta door etentjes buiten de deur of maaltijdboxen.
Het verraderlijke is dat deze upgrades niet voelen als luxe, maar als de nieuwe standaard. Psychologen noemen dit de hedonic treadmill. We wennen razendsnel aan luxe. Wat vandaag voelt als een verwennerij ("Ik neem de duurdere sportschool"), voelt volgende maand als een basisbehoefte ("Ik kan echt niet sporten zonder sauna"). Omdat je uitgaven net zo hard stijgen als je inkomen, blijft je vermogen onderaan de streep gelijk. Je rent harder, maar je komt geen meter vooruit.
De valkuil zit hem vaak niet in de incidentele uitgaven (een keer een dure vakantie), maar in de stijging van de vaste lasten. Een groter huis betekent niet alleen een hogere hypotheek, maar ook meer stookkosten, meer onderhoud en een hogere OZB. Een duurdere auto betekent hogere verzekeringspremies en wegenbelasting.
Dit onderscheid tussen noodzakelijke uitgaven en luxe-gewenning is cruciaal. Veel mensen rechtvaardigen hun gedrag met de zin: "Ik werk er hard voor, dus ik verdien dit." En natuurlijk mag je genieten van je geld. Maar besef dat elke verhoging van je vaste lasten je financiële flexibiliteit vermindert. Je wordt afhankelijker van dat hoge salaris, waardoor je minder makkelijk 'nee' kunt zeggen tegen een veeleisende baan.
Moet je dan elke loonsverhoging integraal naar je beleggingsrekening storten en blijven leven als een student? Voor de meeste mensen is dat niet vol te houden. Je wilt nu ook leven.
De oplossing is de Regel van 50%. Spreek met jezelf het volgende af: bij elke netto inkomensstijging (door promotie, indexatie of een nieuwe baan) verdeel je het extra geld in twee gelijke delen.
50% voor Nu: Dit geld mag je gebruiken voor lifestyle inflation. Ga lekkerder eten, koop die mooiere kleding of upgrade je auto.
50% voor Later: Dit geld gaat direct en automatisch naar je spaar- of beleggingsrekening. Je ziet het niet en je raakt het niet aan.
Stel, je gaat er netto €200 per maand op vooruit. Dan gaat je maandelijkse inleg naar je beleggingen met €100 omhoog, en je besteedbaar inkomen ook met €100. Het psychologische voordeel is enorm: je voelt je rijker (want je kunt meer uitgeven), maar je wordt ook daadwerkelijk rijker (want je spaart meer).
Het toepassen van deze regel heeft een dubbel positief effect op je weg naar financiële onafhankelijkheid. Als je meer sparen combineert met het beheersen van je uitgaven, gebeurt er iets magisch met je savings rate.
Je bouwt sneller vermogen op (de teller gaat omhoog).
Je hebt minder vermogen nodig om vrij te zijn (de finishlijn komt dichterbij).
Als je gewend raakt aan een uitgavenpatroon van €4.000 per maand, heb je een pot van €1,2 miljoen nodig om daarvan te leven (volgens de 4% regel). Weet je jouw uitgaven door de 50%-regel te beperken tot €3.000 per maand? Dan heb je 'slechts' €900.000 nodig. Je hebt dus niet alleen meer gespaard, je hebt ook drie ton minder nodig. Dit kan je pensioen- of FIRE-datum met jaren vervroegen.
De grootste uitdaging bij het voorkomen van lifestyle inflation is sociale druk. We zien de nieuwe auto van de buren en de vakantiefoto's van collega's. We zien echter niet hun banksaldo of hun schulden.
Echte rijkdom is wat je niet ziet: het geld dat niet is uitgegeven aan spullen, maar is omgezet in aandelen, obligaties en vrijheid. De volgende keer dat je opslag krijgt, vier je dat. Maar vier het slim. Trakteer jezelf op een etentje, en trakteer je toekomstige zelf op vrijheid.
