De grootste schok voor beleggers in aandelen en obligaties is de introductie van de vermogensaanwasbelasting. In gewoon Nederlands: u betaalt belasting over ongerealiseerde koerswinsten. Heeft u aandelen ASML of Adyen die in een goed jaar flink in de plus staan? Dan moet u direct afrekenen met de Belastingdienst, ook als u de aandelen in portefeuille wilt houden voor de lange termijn.
Dit verandert de dynamiek van beleggen ingrijpend. Het dwingt beleggers om liquiditeit (cash) aan te houden om belastingaanslagen te voldoen, wat ten koste gaat van het belegd vermogen. In extremere gevallen kan het leiden tot gedwongen verkopen aan het einde van het jaar, wat kan zorgen voor kunstmatige verkoopdruk op de markten in december.
Een gezond beleggingsklimaat vereist een eerlijke verdeling van risico en rendement. Analisten wijzen erop dat het nieuwe stelsel hierin faalt. Zoals financieel expert Remco Koerman scherp opmerkt: de overheid deelt direct mee in uw winsten (via de aanwasbelasting), maar laat u bij verliezen in de kou staan. Verliezen zijn weliswaar verrekenbaar, maar slechts beperkt en in de tijd gelimiteerd.
Dit creëert een asymmetrisch risicoprofiel. Bij volatiliteit – iets dat inherent is aan de beurs – wordt u in goede jaren aangeslagen, terwijl u in slechte jaren moet hopen dat u in de toekomst genoeg winst maakt om de verliezen te compenseren. Dit ontmoedigt het nemen van risico en stuurt beleggers weg van groeiaandelen richting veiligere, maar lager renderende obligaties of deposito's.
Een ander pijnpunt dat door marktanalist Bram Bloks wordt blootgelegd, is het negeren van inflatie. Het wetsvoorstel belast het nominale rendement. In een scenario met 3% inflatie en 5% rendement, maakt u reëel slechts 2% winst (vermogensbehoud). De fiscus heft echter over de volle 5%. Hierdoor kan de effectieve belastingdruk op uw reële rendement oplopen tot ver boven de 100%. U teert dan feitelijk in op uw vermogen, terwijl u op papier winst maakt.
De vraag die in financiële kringen steeds luider klinkt: is Nederland nog wel een aantrekkelijk land voor vermogensopbouw? De Libertaire Partij trok recent de parallel met Noorwegen. Daar leidde een vergelijkbare belastingverzwaring tot een exodus van vermogende particulieren en ondernemers. Kapitaal is mobiel en zoekt de weg van de minste weerstand.
Voor de Nederlandse belegger die niet wil emigreren, lijkt de 'BV-route' (Box 2) de nieuwe standaard te worden. In een BV wordt (grotendeels) pas afgerekend bij realisatie en uitkering, wat het probleem van de liquiditeitsdruk oplost. Dit betekent echter wel een toename van administratieve lasten en jaarrekeningverplichtingen.
Naast de financiële impact, is er grote zorg over de uitvoerbaarheid. Beurscommentator Niels Koerts van IEX noemde het voorstel "een gedrocht". De Raad van State deelt deze zorg en waarschuwt voor een systeem dat te complex is voor de toch al geplaagde Belastingdienst. Voor u als belegger betekent dit waarschijnlijk jarenlang onzekerheid, bezwaarprocedures en correcties op vooringevulde aangiftes die de plank misslaan bij complexe portefeuilles.
De tijden van passief vermogen opbouwen in Box 3 zonder erbij na te denken, zijn voorbij. De voorgenomen plannen dwingen tot een actievere houding. Of het nu gaat om het verschuiven van assets naar een BV, het aanpassen van de risicomix of het aanhouden van meer cash voor de belastingaanslag: stilzitten is geen optie.
Bij Nedkoers blijven we de ontwikkelingen nauwgezet volgen. Want uiteindelijk is fiscaal beleid, net als de rente, een fundamentele driver voor uw uiteindelijke rendement onder aan de streep.
